sinds juni 2009 is deze actie verder gegaan via
daar kunt u onze petitie ondertekenen.
uw steun is hard nodig.
het gloeilampenverbod gezien door de ogen van een onafhankelijke lichtadviseur én (net als u) consument.
LANG LEVE de GLOEILAMP !
Hieronder vindt u een uitgebreid verhaal over de punten van de vorige pagina (klik hier als u naar de startpagina wilt). Een verbod heeft geen draagkracht. Om niet alleen van mijn verhaal afhankelijk te zijn, heb ik ook diverse artikelen opgenomen die ik ontvangen heb van lichtexperts en andere betrouwbare instanties.
Een paar weken geleden heb ik een gesprek gehad met 2e-kamerlid Boris van der Ham van D'66 (die zich o.a. bezig houdt met een duurzame samenleving en het gloeilampenverbod in de 2e kamer op gang gebracht heeft). Doel van het gesprek was om inzicht te krijgen in hoe het gloeilampenverbod tot stand is gekomen. Dat is me (pijnlijk) duidelijk geworden. Half februari 2009 is het verbod door de Europese Commissie in gang gezet en dit zou onomkeerbaar zijn (bepalen wij als kiezers dat niet zelf?). Als mijn informatie klopt is vanaf 16 mei a.s. het verbod inderdaad niet meer omkeerbaar. Om een achterdeur te kunnen creëren, wil hij kamervragen gaan stellen, omdat het verbod mogelijk te voorbarig is. Voordat hij kamervragen kan gaan stellen, wil ik eerst graag zoveel mogelijk de stemmingen peilen en informatie inwinnen bij deskundigen en andere lichtspecialisten. Belangrijk voor de kamervragen is de onmogelijkheid van het gloeilampenverbod. Wanneer zijn gloei- en halogeenlampen nog onmisbaar en niet vervangbaar? Maar doordat ik intussen veel informatie heb verzameld, heb ik een veel erger beeld gekregen. Een verbod dat tot stand gekomen is waarbij de wensen van de consument totaal genegeerd worden. Het gaat alleen om het geld dat een paar grote bedrijven kunnen verdienen. Als dat zou gaan om iets onbelangrijks, maar licht is één van de peilers van ons leven. Daar kun je toch niet zo onethisch mee omgaan ?!?
Een verbod werkt ook nog eens averechts. Mensen zullen (terecht) gloeilampen gaan hamsteren zodat ze nog jaren en jaren vooruit kunnen om een prettige leefomgeving te kunnen behouden. Terwijl het juist de bedoeling is om het bewustzijn ten aanzien van elektriciteitsverbruik te vergroten.
Maar waar gaat het nu eigenlijk om?
UITFASERING GLOEI- EN HALOGEENLAMPEN. Het gloeilampenverbod betreft de uitfasering van bijna alle gloei- en halogeenlampen van september 2009 tot januari 2016. Een uitfasering die mede door minister Cramer van VROM in nauwe samenwerking met een aantal lampen-fabrikanten (Philips cs) opgezet is. Een uitfasering die niet is voorgelegd aan de belangrijkste lichtadviseurs en lichtorganisaties (w.o. the professional lighting designer's association www.pld-a.org). Een uitfasering die daarmee zonder veel tegenspraak ogenschijnlijk achter gesloten deuren binnen afzienbare beslissingstijd is afgesproken (8 dec 2008 voorstel, 17 feb 2009 verbod aangenomen).
En dat terwijl kunstlicht essentieel is voor ons dagelijks leven.
Ik ga uit van een uitfasering van alle gloei- en halogeenverlichting. Er is nog onduidelijkheid over een klein aantal halogeen lichtbronnen. Begin 2010 wordt duidelijk of en wanneer deze gaan verdwijnen. Alleen de >750W halogeen burners (die gebruikt worden in o.a. de filmwereld) worden (nog) niet verboden.
MILIEULOBBY. Onder aanvoering van de milieu-lobby van met name Greenpeace (nav de film An Inconvenient Thruth van Al Gore) is er veel aandacht gekomen voor het gebruik van spaarlampen. Hetzelfde Greenpeace dat in 1991 een onderzoek heeft laten doen naar spaarlampen en met een vernietigend rapport is gekomen (zie verder naar onderen voor dit artikel). Eigenlijk zouden we alle fluorescentie lichtbronnen moeten verbieden door hun grote milieuvervuilendheid en hun ziekmakende invloed op mens&dier.
De aandacht lijkt misbruikt te zijn om de gloeilamp als dé zondebok van onze moderne tijd aan te wijzen. Minister Cramer van VROM heeft de spaarlampenhype gebruikt (in mijn ogen op oneigenlijke gronden) om het gloeilampenverbod door de 2e kamer te loodsen (was ook de reactie van Boris van der Ham). Wat ik kwalijk vind, is dat beslissing ingegeven lijkt te zijn door bedrijven die er baat bij hebben dat de gloeilamp verdwijnt (Philips cs). Er moeten namelijk dan ca 40miljard (!) gloeilampen vervangen gaan worden. Hebzucht en geld als leidraad? 40 miljard keer kwik en andere giftige stoffen op onze afvalberg?
In de komende 7 jaar moet iedereen en alles (consumenten, bedrijven, winkels, horeca, theater-film-tv, openbare ruimtes, musea, kerken, etc.) stoppen met de aanschaf, en daardoor op korte termijn ook het gebruik van, van gloeilichtbronnen (=gloeilampen en halogeenlampen). Iedereen wordt verplicht alleen nog maar spaarlampen, andere fluorescentielampen en LED-lampen te gaan gebruiken.
Waarom? Omdat het verbieden van gloeilampen de beste manier is om de hoge CO2 uitstoot te bestrijden? Omdat minister Cramer graag een statement wil maken naar de kiezers dat ze goed bezig is met het bestrijden van de klimaatcrisis? Omdat de consument geld moet besparen op zijn energierekening zodat het niet opvalt als deze weer hoger wordt?
De CO2 wordt met name uitgestoten door vervuilende energiecentrales die de energie opwekken met behulp van fossiele brandstoffen. Een deel van die energie is nodig voor onze verlichting (een klein % van de totale energiebehoefte in Nederland). Het grootste deel van deze energie is nodig om onderstaande zaken van energie te voorzien:
ENERGIE. CO2 uitstoot heeft te maken met energie opwekken dmv fossiele brandstoffen. Het vreemde is dat men de nadruk vooral legt op producten die energie gebruiken. Het bovenstaande willekeurige overzicht geeft al aan dat we totaal afhankelijk zijn geworden van producten die energie gebruiken. En dat wordt alleen maar meer (elektrische auto's). Laten we dan alle aandacht stoppen in hoe we die energie gaan opwekken bij het bestrijden van de klimaatcrisis.
De opgewekte energie afkomstig uit niet-duurzame energiebronnen, is een van de grootste vervuilers. Zou alle energie afkomstig zijn van echt duurzame energiebronnen (zon- wind-water) dan is de gloeilamp opeens helemaal niet meer zo slecht. De gloeilamp bevat i.t.t. spaarlampen geen giftige stoffen. Een gloeilamp is goedkoop te maken en wordt gemaakt uit materialen die in grote getalen in de natuur voorhanden zijn zonder daar deze natuur voor te hoeven beschadigen. Led-lampen zijn wat dat betreft al betere oplossingen dan spaarlampen, maar de lichtkwaliteit blijft nog achter. Dat zal ongetwijfeld beter worden de komende jaren, maar zolang dat niet het geval is, blijft het niet overal goed toepasbaar.
De warmte die de gloeilamp afgeeft is in ons land meestal nuttig. Als freelance medewerker in een lampenwinkel weet ik uit eigen ervaring dat door de warmte-uitstoot van de lampen, deze winkel niet hoeft te stoken. In de zomer is het voor woonhuizen een ander verhaal, maar dan zijn de meeste mensen toch buiten omdat het langer licht is en warmer. Als de lampen dan aangaan is het ook al weer kouder (en later op de dag).
Natuurlijk is het goed om geen energie te verspillen. Natuurlijk is het goed om zuiniger met energie om te gaan (zolang we nog niet volledig op duurzame energie zijn overgestapt). Goed idee om dan te bekijken of er plekken zijn waar dit met verlichting bereikt kan worden (makkelijk besparen: kijk maar naar alle onnodig brandende verlichting in gebouwen en op straat, plaatsen waar niemand "verblijft" of waar lichtkwaliteit niet het belangrijkste is).
Het is alleen ronduit belachelijk om als oplossing alle gloeilichtbronnen maar te verbieden, zonder dat er een echt passend alternatief is voor veel situaties waarin de gloei- en halogeenlampen gebruikt worden.
LED-LAMPEN. Nogal voorbarig vind ik de opmerkingen dat led de toekomst heeft en dus moet iedereen nu alvast led lampen kopen (kostbaar, niet eenduidig bewezen zuinigheid en duurzaamheid en slechte lichtkwaliteit). Misschien kunnen we dan alvast fossiele brandstoffen gaan verbieden want duurzame energie heeft ook de toekomst?
Het is zo kortzichtig om elke keer maar weer de verschillende lichttechnieken als gelijkwaardig licht te beschouwen. Laat gewoon energie-zuinige verlichting zich blijven ontwikkelen en doordat het geld bespaart, wordt het vanzelf steeds meer en meer toegepast (vind ik nog steeds dat het om lichtkwaliteit moet gaan en niet om zo goedkoop mogelijk licht te creëren). Het is mooi om te zien dat er eerst gloeilampen waren. Toen kwam fluorescentie (al sinds 1920! en nog steeds niet standaard door consumenten toegepast (omdat het zo'n lelijk licht is)) en de laatste jaren dus ook led-verlichting. 3 soorten licht die voor consumenten naast elkaar moeten kunnen bestaan.
Ter verduidelijking van het bizarre gloeilampenverbod: hoe bestaat het dat bijvoorbeeld sigaretten, ondanks allerlei verboden, gewoon te koop zijn en gebruikt mogen worden, maar dat iets simpels en comfortabels als een gloeilamp verboden moet worden? Waarom worden er geen accijnzen geheven op onzuinige energie-producten (zoals nu in de autobranche met de bijtelling is gebeurd)? De accijnzen kunnen dan gebruikt worden om duurzame energie nog meer te stimuleren. Dáár gaat het namelijk om bij de bestrijding van onze klimaatcrisis!
VERSCHIL GLOEILAMPEN v. SPAARLAMPEN. 80-90% van de energie die in een gloeilamp gestopt wordt, wordt omgezet in warmte en maar 5-10% in licht. Dat is dan ook het enige niet goede aan een gloeilamp. Het zou efficiënter zijn als er meer energie omgezet wordt in licht. In de natuur komen veel voorbeelden voor waarbij er niet gelet wordt op efficiency maar waar het gaat om effectiviteit. Lees het uiterst inspirerende boek "Cradle2Cradle" en u begrijpt waarom efficiency niet zaligmakend is.
Bij spaarlampen ligt het anders. Bij een spaarlamp wordt ca 60-70% van de energie omgezet in licht (waarbij voorbijgegaan wordt aan de zeer hoge energiekosten die gemaakt moeten worden voor de productie van een spaarlamp). Daarnaast is het mogelijk om met de niet-gloeilichtbronnen een kleurtemperatuur van 2700K te maken (een gloeilamp heeft meestal ook ca 2700K, hoe hoger dit getal, hoe witter het licht aanvoelt). Een spaarlamp levert (onder ideale condities, ze werken alleen optimaal bij 15-25graden celsius) meer lumen per watt op vergeleken met andere lichtbronnen.
Maar daar gaat het niet om.
Het zijn verschillende soorten lichtbronnen die niet met elkaar vergeleken moeten worden. Verschillende manieren om licht te maken. Aan de ene kant gloeilicht of verbrandingslicht, licht vanuit een punt (zwarte draad) en aan de andere kant chemisch licht (oa. mbv gasontlading een fluorescerende laag laten aanlichten), licht vanuit een gas en solid state licht (oplichten van diode). Op onderstaande grafieken kunt u de verschillen duidelijk zien. Links gloeilamp-spectrum, midden spaarlamp-spectrum en rechts led-lamp-spectrum. De gloeilamp kent als enige een gelijkmatige verdeling en overgang van de verschillende kleuren.
Gloeilicht (gloei- en halogeenlampen) is het enige kunstlicht dat natuurlijk aanvoelt omdat er iets brandt. Net als de zon. Het licht sprankelt, is richtbaar, geeft sfeer en een goed gevoel. De kleurweergave van gloeilampen is als enige 100Ra (=ahw 100%). Dit geldt natuurlijk ook voor halogeenlampen. Bij zonlicht verandert gedurende de dag de beleving van kleuren ('s ochtends is het het meest helder (blauwiger) en dit wordt steeds roder gedurende de dag), maar de kleurweergave blijft 100%.
1. UNIEKE KLEURWEERGAVE 100Ra. Alle pogingen om het licht van een gloeilamp te evenaren, zijn mislukt. Geen enkele spaarlamp, tl-buis of led-lamp is in staat de maximale score van 100Ra kleurweergave te bereiken (maximaal 80-90Ra). Dat wil zeggen dat waar deze gasontladings-lichtbronnen gebruikt worden, je een ruimte of object nooit zo ervaart als dat gebeurt met zonlicht of gloei-/halogeenlampen. Daarmee voelt het licht van niet-gloeilichten, ook al is de kleurtemperatuur "gezellig" (softtone spaarlampen), altijd onnatuurlijk. Dat geldt niet alleen voor woonhuizen, maar ook voor musea (hoe moeten we de Nachtwacht anders nog goed verlichten?), (kleding)winkels, restaurants, e.a. ruimten waar kleurweergave van het grootste belang is.
2. GEEN ZIEKMAKENDE STRALING EN GIFTIGE STOFFEN. Het feit dat UV-straling (risico op huidkanker) en bepaalde elektromagnetische straling van fluoresecentielampen schadelijk kunnen zijn voor mensen, is ook geen issue geweest om gloeilampen te behouden (onderzoek van britse artsen die op grond hiervan de spaarlamp willen verbieden...). De Lupus patiëntenvereniging heeft ook al kamervragen laten stellen hierover (volgens: http://medisch.nieuwslog.nl). Los van de giftige stoffen als kwik die in kleine hoeveelheden in spaarlampen zitten (vele beetjes maken een berg!), in Friesland moest 16 april 2009 een school op last van de brandweer 2 dagen dicht blijven nadat een barometer kapot gegaan was en er kwik vrijgekomen was. Dat is niets bij de hoeveelheid die op onze afvalberg terecht komt als maar een paar % van de spaarlampen niet gerecycled worden. Aan gloeilampen zit verder niets schadelijks. Geen giftige stoffen, geen UV-straling, geen (tot nauwelijks waarneembare) elektromagnetische straling. Alleen warmte en licht.
3. HOGE EXTRA KOSTENPOST DOOR GEDWONGEN VERVANGEN VAN BESTAANDE ARMATUREN. Veel mensen die de afgelopen jaren prachtige lampen hebben aangeschaft of zelfs hele lichtplannen hebben laten maken, moeten niet alleen hun lampen aanpassen, maar ook hun leefcomfort. Er zijn een groot aantal ontwerpen (armaturen) waarin een spaarlamp geen gezicht is (waar een heldere lichtbron in hoort te zitten) of helemaal niet eens in past. Moeten die armaturen ook vervangen worden? Daarnaast zijn er plekken waar de goedkoop te produceren niet vervuilende gloeilamp heel lang mee gaat, zoals de kelderkast, trappenhuizen met bewegingsmelders, zelfs op een WC. In een oven kan je niet eens zonder gloeilamp verlichten omdat spaarlampen niet tegen de hitte kunnen. Vanaf 2012 is er geen gloeilamp meer te koop, een paar jaar later geen halogeen meer. De meeste armaturen gaan toch echt wat langer mee dan 10jaar... Dat kan toch niet de bedoeling zijn?
4. EUROPESE VERSCHILLEN PER REGIO WORDEN NIET SERIEUS GENOMEN. In Zuid-Europese landen wil men in huis lekker koel licht omdat het buiten meestal warm is. Daar zie je dan ook veel fluorescentie. Hoe noordelijker je gaat, hoe warmer men het licht in huis wil hebben. Alle landen in Europa worden in het verbod gelijk gesteld. Er zijn kennelijk geen verschillen in wensen in Europa tav de verlichting ?!
5. ENERGIE- EN KOSTENBESPARING GLOEI- EN HALOGEENLAMPEN ZIJN NIET IN VERBOD MEEGENOMEN. Een 12V halogeen die je dimt is energiezuiniger dan een spaarlamp en gaat mogelijk langer mee! Een extra misvatting is dat veel lampen in huizen gedimd worden, waar ook geen rekenig mee gehouden is. Als je dimt, wordt de levensduur van gloei- en halogeenlampen aanzienlijk langer dan wordt aangenomen. Ook wordt door dimmen het energieverbruik lager (met de huidige dimmers). De afgelopen maanden zijn er diverse spaarvarianten op de markt gekomen van bestaande halogeenlampen (zelfs van de staafhalogeen R7s lichtbronnen die in de bekende uplighters zitten van 100-500W). Er is zelfs een "gloeilamp" die 30% bespaart op zijn normale variant (28W ipv 40W en 42W ipv 60W). Waarom wordt dit nu pas op de markt gebracht en niet voordat het verbod door de europese commissie aangenomen werd???
6. VERKEERDE INFORMATIE VERSTREKKING. Bij het verbod gaan de verbieders uit van 40 gloeilampen per huishouden. Gemiddeld zijn dit er niet mer dan 25, waarvan al een deel is vervangen door spaarlampen. Dat is nogal een substantieel verschil. De besparingen zullen dan ook veel minder zijn dan verwacht. Daarnaast is natuurlijk de eenzijdige informatie-inwinning (zie begin bij milieulobby) een kwalijke zaak. Belangrijke informatie over de slechte kanten van spaarlampen worden achterwegen gelaten. Alle aandacht is alleen gericht op het verminderen van de CO2 uitstoot door energiebesparing en daarmee geld besparen voor de consument, maar er is zoveel meer wat echt belangrijk is, waar onder de lichtkwaliteit en kleurweergave. Hebzucht, geld én leugens als leidraad?
7. OVERIGE (TECHNISCHE) ARGUMENTEN: zie onderstaande links!
Los van alle andere argumenten voor het behoud van de gloei- en halogeenlampen, is alleen punt 1. al dermate belangrijk en overtuigend dat het te gek voor woorden is dat we gedwongen worden om met onnatuurlijk licht onze dagen (en avonden) door te moeten brengen!
licht is leven. laat ons leven in licht. laat ons licht in leven !!!
LANG LEVE de GLOEILAMP !!!
Hopelijk is het u duidelijk geworden dat het gloeilampenverbod het leven van iedereen zal beïnvloeden. Stem ook tegen het gloeilampenverbod. Stuur een mail met als titel: lang leve de gloeilamp naar : gloeilamp@lichtinvorm.nl. Dank u wel voor uw medewerking. Bart Froeling.
Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die juist graag energie willen besparen door het inleveren van leefcomfort. Voor hen maakt het verbod niets uit. Zij kunnen hoe dan ook hun lampen aanpassen. Maar voor de gemiddelde consument én namens alle lichtadviseurs die ik nav mijn gesprek met Boris van der Ham heb gesproken: het verhaal klopt niet. Stop daarom met het gloeilampenverbod. Laat ons kiezen en leven in ons zelf te bepalen comfort. Energiebezuinigen moeten (en kunnen) we op andere, veel betere manieren, regelen.
Licht is gewoon té belangrijk voor het welzijn van alle mensen. Dat kan één minister niet voor alle mensen bepalen. Er lopen niet voor niets steeds meer lichtspecialisten, lichtadviseurs en lichtarchitecten rond. Veel mensen zeggen standaard: "ik vind verlichting zo moeilijk". Het is niet slechts een kwestie van een paar leuke lampen kopen en dan is het goed. Er komt veel meer bij kijken.
Gelukkig begint steeds meer het besef te komen dat licht een doorslaggevende rol speelt in ons leven !
. © 15 april 2009. laatste update 15 mei 2009. BART FROELING lichtadvies. www.lichtinvorm.nl